محمد بن حسين رازي
مقدمه 35
نزهة الكرام و بستان العوام ( فارسي )
نزهة الكرام و بستان العوام اين كتاب شيرين و فارسى شكرين از اواخر قرن ششم و اوايل قرن هفتم هجرى است ( چه حسين بطيطى كتاب ديگر مؤلف آن را بنام تبصرة - العوام در سال 658 به عربى برگردانده است ) و در سبك سخن داراى همان مختصات ادبى متون همانند خود بوده و متأثر از زبان عرب و داراى نمونههايى از لغات و اصطلاحات اسلامى و تاريخى است ، كه در ذيل ، چندتايى از آنها نموده مىشود و « كالملح فى الطعام » هر چه بهتر ، كلام را رساتر و پرمعنىتر ساخته است . و براى خواننده محقق آنگاه مطالعهء گوارائى دارد كه بدين معانى آشنائى و تحقيقى پيدا كرده باشد . * اما نمونهء اينكه سبك و سياق عربى دارد : باب اول : حدثنا ابو العباس ( از ) فضل بن جعفر . . . ( از ) . . . - . . بدان كه على را دشمن ندارد الا شقى و تولا به دو نكند الا تقى ( ص 193 ) - . . اى قوم بترسيد از خداى ترسيدنى سزاوار . . ، - . . . و بايد كه نميرد الا بر مسلمانى ( 194 ) - . . . بدرستى كه ادا كردم و برسانيدم و شما را شنوانيدم ( ص 192 ) نمونهء لغات و اسماء و اصطلاحات : احبار : ( دانشمندان يهود ) برد يمانى 318 ( كتاب يمنى ) بطحاء مكه 33 ( دشتها ، زمينهاى مسطح مكه ) بطل از هر 72 ( پهلوان رو سفيد تابان ) تجار حرم 71 ( بازرگانان مكه ) ثنيه 184 ( راه دو كوه ) جزع يمانى 38 ( مهرهء يمنى ، سنگى قيمتى ) حجر كعبه - حجر الاسود خفض جناح 202 ( بال گشودن و ايستادن مرغ هنگام تسليم ) دار الهجرة 38 ( مدينه ) : امام دار الهجرة رحبه : ( ميانهء سراى ، ساحت وسيع پرگياه ) رحل : ( پالان شتر ) سقاية الحاج 17 ( آب دادن به حاجيان در مكه ) عصاى موسى ( - معجزهء او ) عيبت علم و موقع سرو باب حطت اوست 253 قاسطين ( در جنگ صفين ) : طرفداران معاويه مارقين ( در جنگ نهروان ) : خوارج ناكثين 193 ( در جنگ جمل ) : طلحه و زبير